Categorie archief: herborist

Goe poeier

Of een deugdelijk poedertje, zo u wil.

Een beetje achtergrond: ik weet niet hoe dat bij jullie zit, maar als ik hier in de gang voorbij het schoenenrek passeer kan ik met mijn ogen toe zeggen of één bepaalde zoon al thuis is of niet. Het geurtje dat zijn voeten produceren is niet te harden.
Dat is niet nieuw, en in de zomer meestal nog erger dan ’s winters, want zoon in kwestie hult zijn voeten altijd in gesloten schoeisel. Sandalen of teensletsen zijn aan hem niet besteed, ook niet in de zomer. Blote voeten in stinksneakers, dat wel. Hele dagen en vele Gentse Feestennachten.
Het probleem betert er niet op en lost zichzelf niet op.

Gelukkig is hier een moeder in da house die een eindwerkje wil maken. Over voeten.
Omdat het eigenlijk allemaal niet zo moeilijk moet zijn geef ik jullie hier het recept van twee supersimpele, maar o zo doeltreffende middeltjes. Ik vond ze op de blog van Bren, en vroeg haar of ik de receptjes mocht vertalen en hier posten.
Zij maakte van bloggen haar beroep, en elke klik telt. Haar assistente liet mij weten dat vertalen mag, maar voor de juiste hoeveelheden moet je even op Bren’s blog gaan kijken. Win-win, noemen ze dat.
Alstublieft!

Wat heb je nodig?
* natriumbicarbonaat
* maïszetmeel
* etherische olie van eucalyptus
* etherische olie van tea tree
* etherische olie van pepermunt
* een mengkom, een lepel en een strooibusje (een leeg kruidenpotje is prima)

Alles mengen, en regelmatig in stinkschoenen strooien. Voor je ze weer aan trekt wel het poeder verwijderen, het schuurt anders nogal.
Als mijn naaimachine ooit terug van uitgeleend is denk ik dat ik in van een dunne gordijnstof een soort van maxi-theebuiltjes maak, die ik dan vul met het product. Makkelijker om in en uit schoenen te doen, en je kan het zo enkele keren opnieuw gebruiken.
Ik liet zoon ook regelmatig na zijn verplichte act “Voetbad! Nu!” hiermee zijn voeten inpoederen. Zo blijven ze zeker droger dan wanneer hij ze gewoon afdroogt.

Een woordje uitleg over wat er in zit: (ik zei het al: eindwerk. Je kan dit stuk gewoon wegscrollen als dit je geen donder interesseert, maar ik wil niet nu half werk doen, en in augustus merken dat ik alles nog moet herschrijven)

Natriumbicarbonaat is iets wat veel namen heeft: zuiveringszout, baking soda, sodiumbicarbonaat, maagzout: allemaal het bedoelde NaHCO3.
“Ons”  bakpoeder is niet hetzelfde. Die zakjes bevatten wel een gedeelte natriumbicarbonaat, maar daar zitten ook nog andere bestanddelen bij, waar we hier niks mee kunnen doen. Natriumbicarbonaat is zwak basisch, en neutraliseert zuren (zoals zweet). Het werkt fungistatisch en bacteriostatisch (schimmels en bacteriën kunnen niet groeien in aanwezigheid van dit product).

Maïszetmeel is een zeer fijne maïsbloem die de huid kalmeert en verzacht, en een zeer groot vochtabsorberend vermogen heeft. Geen vocht betekent dat schimmels en bacteriën het veel moeilijker krijgen om te overleven, en dat is nu net wat we willen. Schoenen die vochtig zijn van ’t zweet zijn hiermee verleden tijd. Dit fijn poeder is een alternatief voor dure, geparfumeerde talkpoeders. Arrowroot poeder (pijlwortelpoeder) heeft hier dezelfde werking, je kan voor dit recept allebei gebruiken. Het prijsverschil is er wel: 0,98 euro voor 400g maïszetmeel, 3,45 euro voor 200g arrowroot.

Eucalyptus etherische olie (Eucalyptus gobulus): er zijn een aantal soorten eucalyptusolie verkrijgbaar. Ik had Eucalyptus globulus in huis, en gebruikte dat. In het voetpoeder hebben we vooral de schimmeldodende en antibacteriële eigenschappen nodig. Eucalyptus verdrijft ook geurtjes, en dat is in onze schoenenkast alleen maar een voordeel.

Tea tree etherische olie (Melaleuca alternifolia): een vaste waarde in verzorgingsproducten. Sterk antibacterieel, schimmelwerend, parasietendodend, antiviraal. Tea tree zuivert en verzacht de huid, draagt bij tot een gezonde huidflora en helpt beschadigde huid te regenereren. Ideaal dus voor voeten die geplaagd worden door zwemmerseczeem, schimmelnagels en meer van dat fraais.

Pepermunt etherische olie (Mentha x piperita): werkt antiviraal en antibacterieel, en heeft een heerlijk frisse geur. Pepermunt werkt ook verfrissend en vaatvernauwend. Ideaal om na een lange wandeling je “zware” voeten mee te verwennen.

Ik probeerde het poeder zelf ook een keer, en had een hele avond koude voeten… de pepermunt werkt voor mij net iets té verkoelend.

Het poeder is dikwijls te omslachtig voor zoonlief, een sprayfles met een andere oplossing staat nu ook standaard ergens in de buurt. Zo mogelijk nog simpeler, en geurgewijs een superoplossing.

Neem de goedkoopste wodka die je kan vinden, en voeg per 10 ml wodka een druppel tea-tree olie bij. Doe dat in een glazen fles met spraydopje, even schudden, klaar.

Wodka bevat ethanol, wat ook weer antibacterieel werkt. Op de huid verdampt het tamelijk snel, het geeft ook een fris gevoel.

Ik verplicht mijn zwetertje om ’s morgens en ’s avonds hiermee zijn voeten te behandelen, en het resultaat is spectaculair. Echt waar.
Hier komen voorlopig geen dure zalven van de apotheek meer in huis, voor een fractie van de prijs en op een veel kortere tijdspanne is het voet- en geurprobleem opgelost.

Ook sportschoenen, bottines, alle niet-te-delicate schoenen kunnen hier mee behandeld worden. Voor fijnere lederen schoenen verkies ik het poeder: geen vlekken of vochtkringen in het leer.

BELANGRIJK! Begin zelf niet zomaar te experimenteren met etherische olie. Test een druppeltje in je elleboogplooi, of achter je oor, om te weten of je niet allergisch reageert.
Opgelet bij zwangerschap, borstvoeding en gebruik van medicijnen. Niet voor kinderen onder 8 jaar.

 

 

Tot hier de theorie

Sommige docenten geven elke les een opdrachtje, in plaats van een examen aan het einde van de reeks.

Soms moet je – om een theoretisch recept te kunnen verantwoorden – in uw eigen keuken wat praktische proefjes doen.

Zoals: Maak een liter siroop. Op papier.
Ik weet ondertussen dat een verkoopbare siroop  wettelijk 62% suiker moet bevatten. Even rekenen: 380 ml water en 620 g suiker.
Was alles maar zo simpel. Ik dacht er het mijne van, en probeerde het uit, met een tiende van de hoeveelheden.
Ha ja, ziet ge wel: dat geeft 75 ml oplossing, en een hele plakboel in de keuken, als je even lomp doet als ik vandaag. Een olifant in een porseleinwinkel is nog eleganter!

Als ik het goed heb, moet ik alles maal 13,33 doen om aan een liter juist geconcentreerde siroop te geraken. Of mis ik iets?

Voetbadbruisballen

Een mens moet érgens beginnen, niewaar? Een eerste probeerseltje, voilà!

Veel heb je niet nodig:
* 100g natriumbicarbonaat
* 50g maïszetmeel
* 50g citroenzuur
* oranjebloesemwater  (kan vervangen worden door gewoon water of een hydrolaat naar keuze)
* een koffielepeltje amandelolie
* 40 druppels etherische olie naar keuze (je hebt dan 2ml per 200g droog poeder)
* indien gewenst: een druppeltje voedingskleurstof, of enkele koffielepels kurkuma om te kleuren.

ingrediënten voor bruisbal

Verder een mengkom, een weegschaal, een verstuiver, vormpjes en een doos/bokaal/zakje om je afgewerkte producten in te bewaren.

Weeg natriumbicarbonaat, maïszetmeel en citroenzuur af en meng in een ruime mengkom. Ik neem voor deze dingen altijd glazen kommen, bokalen, verstuivers enz. In kunststof blijven geuren en smaken sneller “hangen”, en achteraf wil ik dat toch liever niet proeven in het eten.

Meng in een klein potje de amandelolie met de etherische olie. Ik gebruikte deze keer lavendel (relaxerend) voor de ene portie, en rozemarijn (bevordert de bloedsomloop) voor de andere.
Een volgende keer worden het er met salie (tegen zweetvoeten) en tea-tree (tegen voetschimmels),  gecombineerd met hamameliswater.
Let wel op: niet alle etherische oliën zijn geschikt voor een (voet)bad. Als je hierin niet voldoende thuis bent, laat je dan adviseren.

Roer alles goed door mekaar, en voeg indien je wil nu de kleurstof toe. Ik gebruikte bij de lavendelbruisballen lavendelbloempjes, bij de rozemarijnbruisballen een druppeltje groene kleurstof.

Nu moet het poeder samendrukbaar worden, het gevoel van nat zandbakzand dat je in een vormpje doet om dan het perfecte zandtaartje te hebben: niet afbrokkelend, en niet te klef.
Met de verstuiver een beetje oranjebloesemwater over het poeder spuiten, en mengen. En opnieuw. En nog een keer. Tot je tevreden bent over het resultaat. Opgepast: als je te veel vocht toevoegt bruist alles op in je mengkom.
Hydrolaten bewaren niet lang, zet ze in de koelkast, of beter nog: vries ze in. Oranjebloesemwater wordt in de Marokkaanse keuken veel gebruikt, kan als smaakmaker in thee of gebak en kan ook perfect als verfrissing voor je handen aangewend worden.

vormpjes vullen

Daarna alles in vormpjes doen, heel goed aandrukken (ja, doe nog maar eens, voor de zekerheid), en dan laten drogen.
Sommigen ontvormen de bruisballetjes direct, en laten ze dan verder drogen, maar bij mij werkte dat niet zo goed: gebroken en verpulverende dingetjes, die gelukkig nog wel te redden vielen door ze opnieuw goed los te roeren en wat extra oranjebloesemwater toe te voegen.

Deze portie is goed voor 15 pralinevormpjes (de hartjes) en 2 muffinvormpjes, of voor 9 muffinvormpjes.
Alles is in principe eetbaar, maar ik hou toch mijn herboristenvormpjes en “echte” bakvormen gescheiden. Geen brownies met lavendel- of (erger nog!) pepermuntsmaak voor mij!

lavendelbruispralientjes

Als alles hard is ontvormen, en in een goed sluitende bokaal of doos bewaren: te veel  luchtvochtigheid is nefast, leg ze niet zomaar op een schaaltje in de badkamer.
Op dit moment ben ik blij dat onze jongens zoveel choco eten: de grote bokalen met een brede hals zijn ideaal, en met een mooi etiket, lint of stofje een goedkope verpakking.

Leuk, simpel en ik dacht véél goedkoper dan gekochte bruisballen. Dat laatste is niet waar, er zijn er goedkopere te vinden, en bij de dure staat geen gewicht, geen vergelijk mogelijk dan. Maar bij deze weet ik tenminste wat er in zit, en dat ik niet vol rode vlekken en jeukende bulten sta na gebruik.

Ik rekende het even voor u uit: 200g bruisballen kosten
natriumbicarbonaat €0,76 + maiszetmeel €0,12 + citroenzuur €0,52 + oranjebloesemwater €0,02 + etherische olie €1,97 (lavendel) of €1,18 (rozemarijn) = €3,39 (lavendel) of €2,6 (rozemarijn)

Voetbadje maken? Water op temperatuur naar keuze, en zo’n bruisbal er in!

Zeg mij eens…

…als ik zeg “natuurlijke voetverzorging”, waar denk je dan zoal aan? Ik bedoel dan kwaaltjes, ongemakken, dagelijkse voetenritueeltjes waar je een natuurlijk product voor zou willen.

In het kader van een dringend-aan-te-beginnen-eindwerk zijn alle suggesties meer dan welkom. Mogelijk geef ik hier ooit wel eens een kruidig voetverzorgingspakketje weg aan iemand die een reactie achterlaat. 🙂

Auw!

Muzikanten die op mondstukken moeten/willen blazen en winterkou, dat zorgt gegarandeerd voor problemen.
Vanavond en morgen concert, ik had het kunnen weten: vanaf de generale repetities zakt het kwik, wakkert de gure wind aan en lopen er hier vier rond met gebarsten lippen.
’t Schijnt dat dat een pijnlijke zaak is, zeker als er hoge noten geproduceerd moeten worden.

Ik keek in mijn “herboristenkast” en zag dat ik nog net genoeg gerief had om een lippenbalsem van te maken. Toevallig stond er nog een leuk metalen doosje in de schuif, ook qua verpakking was ’t rap gepiept.

De rest van het zakje cacaoboter (4,5 g om precies te zijn), een beetje bijenwas (2,5 g), wat kokosolie (6,5 g) en een druppeltje etherische olie van pepermunt is alles wat ik nodig had. Een druppeltje vitamine E mag er ook nog bij, maar dat ben ik vergeten uit de koelkast te halen.

Simpel om te maken: smelt de bijenwas au-bain-marie, en als die helemaal gesmolten is voeg je er de kokosolie en de cacaoboter bij. Meng goed, en laat een beetje afkoelen. Ondertussen kookte ik het blikje waarin de balsem mag even uit, en liet het uitdampen op een schone handdoek. Hygiëne is vereist in een cosmeticakeuken!

Als het mengsel wat afgekoeld was deed ik er een druppeltje pepermuntolie bij (anders verdampen alle nuttige stoffen) en goot het in het blikje.
blikje lippenbalsem
Voila, de muzikanten kunnen het mee in hun instrumentenkoffer steken en naar hartenlust gebruiken.
Het restje dat in de pot bleef hangen verminderde zienderogen. Iedereen die passeerde moest even testen, en het werd goed bevonden: niet te vet, maar wel beschermend genoeg, en geen té felle pepermuntsmaak.

Jeuj! Missie geslaagd.

Herbarium

Gedetermineerd, geplukt, gedroogd, geplakt en voorzien van een etiket.
Zoiets, maal vijfentwintig.

Leest  vlot, maar ik kan u verzekeren dat de praktijk iets minder simpel was.

Voor de opleiding herborist is een herbarium vereist, met 25 planten. Gedroogd, of als foto. Pas op, dat fotograferen lijkt minder werk, maar ook daar moesten de planten geplukt en tegen een witte achtergrond gefotografeerd worden, met alle determinatiekenmerken duidelijk in beeld. Ahum.
Dan zou man des huizes misschien beter eerst deze film- en fototafel maken voor mij!

Ik bedacht vorig schooljaar dat vooruitziende vrouwen hier misschien wel noodzakelijk waren, en plukte en droogde veel van wat op mijn weg kwam. In het vroege voorjaar bloeiden de Winterpostelein, Sneeuwklokjes en Vingerhelmbloemen. Gelukkig geraakten ze toen tussen telefoonboeken, want nu vind je zoiets niet. (deadline is eind oktober)

Op familieweekend in de Ardennen trok ik tijd uit voor een wandelingetje met schoonzusje, en kwam terug met een vijftal soorten. Ook op de wandeling de dag ervoor, met de niet-mountainbikende familieleden, vond ik een interessant plantje. Eéntje dat ik nog nooit gezien had, en aan de hand van wat opzoekwerk nu ken als Paarbladig goudveil.

herbariumblad met Paarbladig goudveil

Daarna lag het een beetje stil.
Het schooljaar begon, de nazomer was prachtig, en ik dacht dikwijls dat ik dàt en dàt en dàt plantje dat ik hier en daar en ginds gezien had ook nog wel eens, ooit, kon gaan plukken. Tijd zat, keuze te over.

En toen kwam de klepelmaaier.

Alles weg. niks geen toffe kleurtjes meer langs de lokale bermen.

Ik besloot om al wat te beginnen plakken en etiketten te maken. Dan tellen, en kijken hoe en waar aanvulling te oogsten viel.

Stel dat je ooit zo gek bent om ook aan een herbarium te beginnen: lees eerst verder dan.
Enkele bloemen reageren met lijm, en zorgen voor fluoroze vlekken.
-2. Pinksterbloem en Kamille zijn zo van die tofferds. (Toen ik doorhad dat dit exemplaar om zeep was deed ik ook niet veel moeite meer om het mooi op te kleven. De definitieve versie is veel netter!)

fluoroze verkleurde Kamille

Anderen krijg je met geen mogelijkheden mooi plat gedroogd.
-2. Heelblaadjes en Smeerwortel vielen ook af.

Sommigen zien er bedrieglijk eenvoudig uit. Tot je er een flora bijneemt, en ziet dat het witte bloemje dat je al heel je leven “muur” noemt, Bosmuur of Vogelmuur of Heggenvogelmuur kan zijn. Idem bij Ereprijs, Boterbloem en Vergeet-mij-nietje. Perzikkruid of Adderwortel?
-4. De muur is zeker Bosmuur, de anderen kon ik niet echt voor 100% zeker determineren, ook omdat ze al zo lang gedroogd zijn en sommige kenmerkende dingen aan de hand van de vruchtjes bepaald worden.

De flora waarop we ons moeten baseren is Heukels’ 23ste druk. Die gaat over Nederland, maar is natuurlijk ook zeer bruikbaar voor hier. Tenzij je Daslook in je herbarium wil plakken.
-1. Beschermd. In Nederland dus, hier niet. Maar het boek telt. Geen paniek, ik pikte het niet uit het Hallerbos, maar plukte het in eigen tuin, waar het onkruidallures heeft. Ook plukken voor je weet welk plantje het is, is geen goed idee. Sinds ik dat deed, weet ik dat alle klokjes beschermd zijn. ’t Was nochtans een héél schoontje, en er groeiden er (gelukkig!) massa’s van.

Negen stuks die niet gebruikt zouden worden.
Er zat niks anders op dan een zeer grondige zoektocht, en een versneld droogproces.
Gelukkig hebben we hier vlakbij het overstromingsbekken van de Molenbeek, en in het waskot een strijkijzer.
Missie meer dan geslaagd, ik kon zelfs nog enkele netjes gedroogde exemplaren doorgeven aan klasgenoten met nog uitgesprokener uitstelgedrag. Dat die zelfs bestaan: makes me happy.

Het plakken was een geduldwerkje, het maken van de etiketjes wat spielerei en opzoekwerk. Ik zocht voor elk plantje een botanische tekening en zette die mee op het etiket. Aan de hand van de flora moest de volledige wetenschappelijke naam gecontroleerd worden, en ook de familie waar de plant bij hoort.

herbarium: Smalle weegbree en Vlasbekje

De tofste in heel de verzameling vind ik deze, al was het maar omdat ik er nog nooit van gehoord had, en dat plantje zomaar ineens mooi stond te wezen in onze border. In gezelschap van soortgenoten, dat spreekt, anders zou ik het niet geplukt hebben.

herbariumetiket Groot heksenkruid

Alles zit in een ouderwetse tekenmap met linten, een stuk handgeschept papier met “HERBARIUM” op gekalligrafeerd (danku Vake!) en opgesmukt met gedroogde bloemen kleeft op de voorzijde. Foto volgt als ik mijn werk  terugheb, stomweg vergeten.
De nummering is in potlood, want eigenlijk vind ik dit wel echt leuk om te doen, en wil ik kunnen bijvoegen.

Mijn doel (zeerlangetermijnplanning, dat spreekt) is om van alle planten in onze tuin zo’n blad te hebben. Beginnen met de gecultiveerde, dat zal al werk genoeg zijn, en dan mogelijk alle “onkruidjes” er bij. Aan de hand daarvan wil ik misschien ook wel een soort rubriekje “wat groeit er in deze border” maken.
Oudste zoon vond het alvast een tof idee, en gaf de suggestie om achteraf het herbarium met de hand in te binden. Dat zien we dan wel weer, eerst kijken hoe ver we geraken.

Gisteren gaf ik mijn map af. Ik dacht dat de docent er even in zou kijken, zien dat het goed was, en punten geven. Nee! Hij neemt ze mee naar huis, en is blijkbaar van plan om met een loep en flora erbij te controleren of alles juist is.
Hij zei al wel dat het er zeer netjes uit zag.
Ik hoop nu maar dat daar geen kinders met vette pollekes rondlopen, dat er geen vuile ontbijttafels zijn waar die map op belandt, dat hij geen koffie met cake consumeert terwijl hij er mee bezig is en dat hij door heeft dat dat beschermend blad vooraan er niet voor niks over hangt…

 

 

’t Is al voorbij

Het eerste jaar herborist zit er op. Gisterenavond kwam iederen naar de examenles met een zelfgemaakte bereiding, en ’t mag gezegd: stuk voor stuk pareltjes.

Een parfum, een haarmist, anti-jeukstick, heerlijke rode wijnazijn, WC-bruisblokjes, een theemengeling, ginko-capsules, propolistinctuur, machtig lekkere snoepjes, badbruisballen, verschillend zalfjes en crèmes die deze zomer zeker van pas zullen komen… Heerlijk!

Het leuke was, dat iedereen ook voor alle anderen een klein testertje gemaakt had. Receptenfiches werden uitgedeeld, een woordje uitleg gegeven over het hoe en waarom, en hier en daar gaf de docente nog een handige tip. Topdocente trouwens, die sinds kort ook advies geeft in Herbacos. Probleempje met een kruidenbereiding? Allen daarheen op donderdag, en doe Anja mijn groetjes! (en neen, deze post is niet gesponsord).
Veel van de recepten zullen deze vakantie gemaakt worden, er is niks bij dat ongelooflijk ingewikkeld of totaal onbruikaar is.

Fijn ook als na afloop de vlierbloesemchampagne wordt bovengehaald – een blijvertje. Heerlijk fris, niet te zoet, niet te veel alcohol, en supermakkelijk te maken. De docente wist ons al met zekerheid te zeggen dat we er voor haar vak allemaal met vlag en wimpel door zijn, en dat het klasgemiddelde minstens 10% hoger ligt dan de vorige jaren. Ze bevestigde ons ook wat we zelf al wel doorhadden: we zijn een toffe groep om les aan te geven.

De allerlaatste donderdag van het schooljaar wordt ook aangenaam ingevuld: met z’n allen gaan eten.
Jammer voor de mensen die het ergens onderweg opgaven, maar de bende die doorgaat naar het tweede jaar heeft er zin in.